درمان خانگی ورم انگشت دست بر اثر ضربه: چه کار کنیم؟

وقتی انگشت بر اثر برخورد با جسم سخت، زمین خوردن یا یک آسیب ورزشی دردناک و متورم میشود، مراقبت خانگی میتواند در آسیب های خفیف به کاهش علائم کمک کند. این وضعیت گاهی فقط ناشی از کوفتگی یا پیچ خوردگی خفیف است، اما شکستگی، دررفتگی و آسیب تاندون یا رباط نیز ممکن است با علائم مشابهی همراه باشند.

استراحت دادن به انگشت، استفاده از کمپرس سرد و بالا نگه داشتن دست معمولا درد و تورم را کمتر میکند. با نگاه کردن به انگشت یا امتحان کردن حرکت آن، همیشه نمیتوان شکستگی و دررفتگی را رد کرد. حتی اگر هنوز بتوانید انگشت را کمی حرکت دهید، احتمال آسیب جدی کاملا کنار نمیرود.

اگر انگشت تغییر شکل داده، بی حس یا آبی شده یا نمیتوانید آن را مثل همیشه حرکت دهید، بهتر است هرچه زودتر برای معاینه پزشکی اقدام کنید. مراقبت خانگی برای کنترل درد و تورم و محافظت از انگشت است و نباید جای ارزیابی پزشکی را در آسیب های جدی بگیرد.

چرا انگشت بعد از ضربه ورم میکند؟

تورم مفاصل دست، بخشی از واکنش بدن به آسیب بافت های اطراف انگشت است. پس از ضربه، مایع و سلول های التهابی در ناحیه آسیب دیده جمع میشوند و ممکن است درد، گرمی، حساسیت و محدودیت حرکت ایجاد کنند.

پیچ خوردگی انگشت یکی از آسیب های شایع است. در این حالت، رباط هایی که مفصل را نگه میدارند کشیده یا پاره میشوند. این اتفاق ممکن است زمانی رخ دهد که انگشت بیش از حد به عقب یا طرفین خم شود، از نوک ضربه بخورد یا هنگام زمین خوردن زیر فشار قرار بگیرد.

مفصل میانی انگشت که مفصل بین بندی نزدیک نام دارد، یکی از محل های شایع پیچ خوردگی است. این آسیب معمولا با درد، تورم، حساسیت و سفتی همراه میشود. در موارد شدیدتر، مفصل ممکن است ثبات طبیعی خود را از دست بدهد.

هر تورمی پس از ضربه به معنای پیچ خوردگی نیست. موارد زیر نیز میتوانند باعث درد و ورم انگشت شوند:

• کوفتگی بافت نرم
• شکستگی استخوان
• دررفتگی مفصل
• آسیب تاندون
• آسیب ناخن یا بستر ناخن
• له شدگی نوک انگشت

زمین خوردن روی دست باز، برخورد مستقیم با جسم سخت و آسیب های ورزشی از موقعیت های رایجی هستند که میتوانند چنین صدماتی ایجاد کنند.

آیا ورم انگشت بعد از ضربه یعنی انگشت شکسته است؟

خیر. تورم به تنهایی شکستگی را ثابت نمیکند. پیچ خوردگی شدید، شکستگی و دررفتگی ممکن است علائم بسیار مشابهی داشته باشند. هر سه آسیب میتوانند باعث درد، تورم، کبودی و محدود شدن حرکت شوند.

بعضی افراد تصور میکنند اگر انگشت هنوز حرکت میکند، استخوان آن نشکسته است. این تصور درست نیست. فرد ممکن است با وجود شکستگی یا آسیب قابل توجه بافت نرم، همچنان بتواند انگشت را تا حدی خم و صاف کند.

تغییر شکل یا زاویه انگشت و محدودیت واضح حرکت، احتمال آسیب جدی تر را افزایش میدهد. بعضی آسیب های رباطی نیز با شکستگی کنده شدگی همراه هستند. پس ظاهر انگشت همیشه شدت واقعی آسیب را نشان نمیدهد.

اگر علت درد و تورم مشخص نیست، معاینه پزشکی کمک میکند معلوم شود که آیا به عکس برداری یا بررسی بیشتری نیاز دارید.

در ۴۸ تا ۷۲ ساعت اول چه کار کنیم؟

در آسیب های خفیف، مراقبت اولیه با هدف کاهش درد و تورم و جلوگیری از آسیب بیشتر انجام میشود. این اقدامات با عنوان RICE شناخته میشوند و شامل استراحت، سرما، فشار ملایم و بالا نگه داشتن اندام هستند.

اقدامات اولیه

• فعالیتی را که باعث آسیب شده متوقف کنید.
• تا زمانی که نوع آسیب مشخص نشده، از کار سنگین با دست و وارد کردن فشار به انگشت خودداری کنید.
• کمپرس سرد را هر بار حدود ۲۰ دقیقه روی محل آسیب قرار دهید و این کار را چند بار در روز تکرار کنید.
• همیشه یک لایه پارچه میان پوست و منبع سرما بگذارید.
• دست را تا حد امکان بالاتر از سطح قلب نگه دارید تا تورم کمتر شود.
• اگر انگشتر یا زیورآلاتی در دست دارید، آنها را زود خارج کنید تا با افزایش تورم در انگشت گیر نکنند.
• در صورت مناسب بودن شرایط، حمایت ملایم از انگشت میتواند از حرکت اضافی آن جلوگیری کند. بستن انگشت نباید محکم باشد.

استراحت به این معنا نیست که دست را برای مدت نامشخص کاملا بی حرکت نگه دارید. کافی است فعالیت هایی را که درد را بیشتر میکنند کنار بگذارید و از فشار آوردن به انگشت آسیب دیده پرهیز کنید. زمان شروع حرکت به نوع و شدت آسیب بستگی دارد.

اگر احتمال شکستگی وجود دارد، انگشت را بی جهت حرکت ندهید. کمپرس سرد و بالا نگه داشتن دست همچنان میتوانند تا زمان مراجعه به پزشک به کنترل تورم کمک کنند.

اگر درد یا تورم در حال بیشتر شدن است، حرکت طبیعی انگشت ممکن نیست یا آسیب شدید به نظر میرسد، ادامه مراقبت خانگی بدون معاینه مناسب نیست.

چه کارهایی را نباید انجام دهیم؟

برخی اقدامات خانگی ممکن است آسیب را شدیدتر کنند یا جریان خون انگشت را کاهش دهند. در ساعات و روزهای نخست، هدف محافظت از انگشت است، نه جا انداختن یا درمان خودسرانه آن.

• اگر انگشت تغییر شکل داده یا دررفته است، آن را به زور جا نیندازید.
• یخ را مستقیم روی پوست نگذارید.
• انگشت را با فشار زیاد نبندید.
• فقط به این دلیل که انگشت حرکت میکند، آسیب جدی را رد نکنید.
• انگشت دردناک را با زور خم یا صاف نکنید.
• تا مشخص شدن نوع آسیب، حرکت های مقاومتی یا تمرین با وزنه انجام ندهید.
• خون جمع شده زیر ناخن را در خانه سوراخ یا تخلیه نکنید.
• انگشت له شده را بدون راهنمایی پزشک خودسرانه آتل بندی نکنید.

جا انداختن انگشت در خانه ممکن است آسیب استخوان، رباط، عصب یا رگ های خونی را بیشتر کند. انگشت دررفته باید پس از معاینه و در شرایط مناسب به جای خود برگردانده شود.

MedlinePlus درباره انگشت له شده نیز توصیه میکند انگشت له شده پیش از مشورت با پزشک خودسرانه آتل بندی نشود و خون زیر ناخن بدون دستور متخصص تخلیه نشود.

اگر پس از بستن انگشت، درد بیشتر شد یا بی حسی و تغییر رنگ ایجاد شد، بستن را شل یا باز کنید. این علائم میتوانند نشانه فشار زیاد و اختلال در جریان خون باشند.

چه زمانی حرکت دادن انگشت را شروع کنیم؟

زمان شروع حرکت برای همه آسیب ها یکسان نیست. این موضوع به نوع آسیب، شدت آن و میزان ثبات مفصل بستگی دارد.

در پیچ خوردگی هایی که پس از معاینه پایدار تشخیص داده میشوند، شروع تدریجی حرکت میتواند از خشکی مفصل جلوگیری کند. بعضی پیچ خوردگی های متوسط ابتدا به یک دوره کوتاه بی حرکت سازی نیاز دارند. پس از آن، پزشک ممکن است بستن انگشت آسیب دیده به انگشت مجاور را پیشنهاد کند. این روش buddy taping نام دارد.

در این روش، انگشت کناری مانند تکیه گاه عمل میکند و در عین حال اجازه میدهد بخشی از حرکت انگشت حفظ شود. بستن باید ملایم باشد و نباید باعث درد بیشتر، بی حسی، سردی یا تغییر رنگ شود.

شکستگی، دررفتگی، پارگی شدید رباط و آسیب تاندون ممکن است برنامه درمانی و توانبخشی متفاوتی داشته باشند. از طرف دیگر، بی حرکت نگه داشتن انگشت برای مدت طولانی نیز میتواند باعث خشکی مفصل شود.

پس از مشخص شدن نوع آسیب، پزشک زمان مناسب برای شروع حرکت را تعیین میکند. حرکت تدریجی زمانی مناسب است که استخوان، رباط یا تاندون آسیب دیده به اندازه کافی پایدار باشد.

تا پیش از مشخص شدن وضعیت انگشت، حرکت مقاومتی و وارد کردن فشار توصیه نمیشود. اگر پس از گذشت مدتی هنوز خم یا صاف کردن انگشت دشوار است، باید احتمال وجود یک آسیب درمان نشده بررسی شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

تورم خفیف پس از یک ضربه کوچک ممکن است با مراقبت اولیه بهتر شود. بعضی نشانه ها احتمال آسیب جدی را مطرح میکنند و به معاینه پزشکی نیاز دارند.

تغییر شکل ممکن است نشانه شکستگی یا دررفتگی باشد. بی حسی، سردی و تغییر رنگ نیز میتوانند از درگیری عصب یا اختلال در گردش خون خبر دهند. اگر استخوان از داخل زخم دیده میشود، آسیب جدی است و باید سریع بررسی شود.

نداشتن این نشانه ها شکستگی را کاملا رد نمیکند. اگر پس از ضربه درباره نوع آسیب مطمئن نیستید، معاینه مشخص میکند که آیا به عکس برداری یا درمان بیشتری نیاز دارید.

آیا عکس برداری با اشعه ایکس لازم است؟

عکس برداری با اشعه ایکس زمانی انجام میشود که پزشک به شکستگی یا آسیب استخوانی مشکوک باشد. اگر معاینه برای تشخیص تفاوت میان پیچ خوردگی، شکستگی و دررفتگی کافی نباشد، تصویربرداری میتواند اطلاعات بیشتری در اختیار پزشک بگذارد.

هنگام معاینه، موارد زیر بررسی میشوند:

• نحوه ایجاد آسیب
• محل درد و تورم
• شکل و وضعیت انگشت
• دامنه حرکت
• ثبات مفصل
• وضعیت حس و جریان خون انگشت

عکس X-ray میتواند شکستگی و بعضی شکستگی های کنده شدگی را نشان دهد. در موارد خاص، بسته به ساختاری که احتمال آسیب آن وجود دارد، سونوگرافی یا MRI نیز ممکن است درخواست شود.

شدت تورم به تنهایی معیار تصمیم گیری برای عکس برداری نیست. هدف از تصویربرداری، مشخص کردن وضعیت استخوان، مفصل یا سایر ساختارهای مهم و انتخاب درمان مناسب است.

ورم انگشت بعد از آسیب چقدر طول میکشد؟

مدت باقی ماندن ورم به نوع و شدت آسیب بستگی دارد. بسیاری از کوفتگی ها و آسیب های خفیف طی یک تا دو هفته بهتر میشوند. پیچ خوردگی های شدیدتر ممکن است مدت بیشتری باعث درد، تورم یا خشکی شوند.

در بعضی آسیب های مفصل میانی انگشت، تورم و سفتی میتواند چند ماه ادامه پیدا کند. علائم برخی افراد حتی یک سال یا بیشتر باقی میماند. پس نمیتوان یک زمان ثابت را برای بهبود همه آسیب های انگشت در نظر گرفت.

اگر تورم به تدریج کمتر میشود و حرکت و عملکرد انگشت هم بهتر شده است، روند بهبود احتمالا مناسب است. موارد زیر به ارزیابی دوباره نیاز دارند:

• تورم ثابت مانده یا بیشتر شده است.
• درد بعد از چند روز کاهش پیدا نمیکند.
• حرکت انگشت همچنان محدود است.
• انگشت کاملا خم یا صاف نمیشود.
• قدرت دست به حالت قبل برنگشته است.
• بی حسی یا تغییر رنگ ایجاد شده است.

نکات مهم برای کودکان و افراد دارای بیماری زمینه ای

آسیب انگشت در کودکان به توجه بیشتری نیاز دارد، چون صدمه به صفحه رشد ممکن است بر استخوان در حال رشد اثر بگذارد. اگر ضربه قابل توجه بوده، شکل انگشت تغییر کرده یا کودک نمیتواند انگشت خود را مثل همیشه حرکت دهد، بهتر است معاینه پزشکی انجام شود.

له شدگی نوک انگشت، آسیب بستر ناخن و صدمه اطراف مفصل نیز باید با دقت بررسی شوند. درد قابل توجه، تورم، تغییر رنگ، آسیب ناخن و دشواری در حرکت میتوانند با این صدمات همراه باشند.

افرادی که بیماری زمینه ای آنها بر حس یا جریان خون دست اثر گذاشته است نیز باید با احتیاط بیشتری مراقبت شوند. این موضوع در افراد مبتلا به دیابت، بعضی بیماری های عروقی یا اختلالات عصبی اهمیت بیشتری دارد.

بی حسی، سرد شدن غیرعادی و تغییر رنگ انگشت علائمی نیستند که نادیده گرفته شوند. برای آشنایی بیشتر با علت ها و مسیر بررسی مشکلات دست، مقاله درد دست و علل احتمالی آن را مطالعه کنید.

پرسش های متداول

نتیجه گیری

در آسیب های خفیف، درمان خانگی ورم انگشت دست بر اثر ضربه بر استراحت، کمپرس سرد، بالا نگه داشتن دست و محافظت از انگشت تمرکز دارد. انگشتر و زیورآلات را نیز بهتر است پیش از بیشتر شدن تورم از دست خارج کنید.

مقدار تورم به تنهایی شدت آسیب را مشخص نمیکند. توانایی حرکت دادن انگشت هم شکستگی را رد نمیکند. اگر انگشت تغییر شکل داده، بی حس، سرد یا آبی شده، درد شدید دارد یا به شکل طبیعی حرکت نمیکند، معاینه پزشکی لازم است.