تنگی کانال نخاعی چیست؟ علل، علائم و روش های درمانی

تنگی کانال نخاعی چیست؟

تنگی کانال نخاع یا به انگلیسی spinal stenosis به تنگ شدن فضاهای درون ستون فقرات اطلاق می­گردد که می­تواند بر عصبی که از ستون فقرات عبور می­کند، فشار وارد کند. تنگی کانال نخاعی بیشتر در کمر و گردن رخ می­دهد.

برخی از افراد مبتلا به تنگی کانال نخاع ممکن است هیچگونه علائمی نداشته باشند. بعضی دیگر ممکن است درد، سوزن سوزن شدن، بیحسی و ضعف عضلات را تجربه کنند. این علائم می­توانند با گذشت زمان تشدید شوند.

عموماً تنگی کانال نخاع در اثر تغییرات سایشی و پارگی ستون فقرات در ارتباط با آرتروز ایجاد می­شود. در موارد شدید تنگی کانال نخاعی، پزشکان ممکن است برای ایجاد فضای اضافی برای نخاع یا عصب­ها، جراحی را توصیه کنند.

روش­های تشخیص تنگی کانال نخاعی متعدد است. برای رفع مشکل تنگ شدن کانال نخاع از طیف وسیعی از درمان­های دارویی، جراحی­ ها و روش­های درمان خانگی استفاده می­شود.

انواع تنگی کانال نخاعی

انواع تنگی کانال نخاع با توجه به محل وقوع مشکل در ستون فقرات طبقه­بندی می­گردد. ممکن است این بیماری بیش از یک نوع داشته باشد. دو نوع اصلی تنگی کانال نخاعی عبارتند از:

  • تنگی مهره­ های گردنی:در این شرایط، تنگی در بخشی از ستون فقرات در گردن اتفاق می­افتد.
  • تنگی کانال نخاع کمر: در این شرایط، تنگ شدن در بخشی از ستون فقرات در قسمت تحتانی کمر رخ می­دهد. این نوع، شایع­ترین شکل تنگی کانال نخاع است.
شکل تنگی کانال نخاعی
شکل تنگی کانال نخاعی

 

علائم تنگ شدن کانال نخاع

بسیاری از افراد شواهدی از تنگ شدن کانال نخاع در ام آر آی یا سی تی اسکن دارند اما ممکن است بعضی افراد هیچگونه علائمی نداشته باشند. زمانی که تنگی کانال نخاعی رخ می­دهد، اغلب به تدریج شروع می­شود و با گذشت زمان تشدید می­شود. علائم بسته به محل تنگی و اینکه عصب­ها در چه شرایطی قرار دارند متفاوت است.

در گردن (ستون فقرات گردنی)

  • احساس گزش یا بی­حسی در دست، بازو، کف پا یا ساق پا
  • احساس ضعف در یک دست یا پا
  • مشکل در راه رفتن و عدم تعادل
  • گردن درد
  • در موارد تشدید بیماری، اختلال در عملکرد روده یا مثانه (فوریت ادرار و بی­اختیاری ادرار)

در قسمت تحتانی کمر (ستون فقرات کمری)

  • بی­حسی یا احساس سوزن سوزن شدن در کف یا ساق پا
  • احساس ضعف و سستی در کف یا ساق پا
  • درد یا گرفتگی در یک یا هر دو پا هنگام ایستادن به مدت طولانی یا هنگام راه رفتن، که معمولاً هنگام خم شدن به جلو یا نشستن بهبود می­یابد
  • کمردرد

در صورت وجود هر یک از علائم ذکر شده، به پزشک مراجعه کنید.

علائم تنگی کانال نخاعی
درد و بیحسی زمان پیاده روی از علائم تنگی کانال نخاع

 

علل تنگی کانال نخاع

ستون فقرات از گردن تا قسمت تحتانی کمر امتداد دارد. استخوان­های ستون فقرات شما یک کانال نخاعی را تشکیل می­دهد که از نخاع حفاظت می­کند.

برخی از افراد با یک کانال نخاعی کوچک متولد می­شوند. اما در  بیشتر مواقع تنگی کانال نخاع هنگامی اتفاق می­افتد که آسیبی برای کاهش فضای باز در ستون فقرات رخ می­دهد. علل تنگی کانال نخاعی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • رشد بیش از حد استخوان.: صدمات پوششی و پارگی ناشی از استئوآرتریت(آرتروز) بر روی استخوان­های ستون فقرات می تواند باعث ایجاد اسپورهای استخوانی شود. این امر می­تواند به تنگی کانال نخاع منجر شود. بیماری پاژه استخوان، بیماری است که معمولاً افراد بالغ را درگیر می­کند و همچنین می­تواند باعث رشد استخوان در ستون فقرات شود.
  • فتق دیسک: بالش­های نرمی که به عنوان کمک فنر بین مهره­ های شما عمل می­کنند، با افزایش سن خشک می­شوند. ترک در قسمت بیرونی دیسک ممکن است باعث شود که برخی از مواد نرم داخلی خارج شوند و روی نخاع یا اعصاب فشار وارد کنند و موجب تنگی کانال نخاع شود.
  • رباط­های ضخیم: تارها و طناب­های سفت و سخت که به نگه داشتن استخوان­های ستون فقرات شما کمک می­کنند می­توانند به مرور زمان سفت و ضخیم شوند. این رباط­ها می­توانند به داخل کانال نخاعی نفوذ پیدا کنند.
  • تومورها: رشد غیرطبیعی می­تواند در داخل نخاع، در غشایی که نخاع یا فضای بین نخاع و مهره­ ها را می­پوشانند، شکل بگیرد. این موارد غیر عادی هستند و در تصویربرداری ستون فقرات با MRI یا CT قابل شناسایی است.
  • صدمات نخاعی: حوادث رانندگی و سایر ضربات می­تواند باعث جابجایی یا شکستگی یک یا چند مهره شود. استخوان جابجا شده از شکستگی ستون فقرات ممکن است به محتویات کانال نخاعی آسیب برساند. تورم بافت مجاور بلافاصله پس از عمل جراحی کمر نیز می­تواند به نخاع یا عصب­ها فشار وارد کند و تنگی کانال نخاع را ایجاد کند.
علل تنگ شدن کانال نخاع
علل تنگ شدن کانال نخاع

 

فاکتورهای خطرآفرین

بیشتر افراد مبتلا به تنگی کانال نخاع در سنین بالای 50 سال هستند. اگرچه تغییرات دژنراتیو مفصلی باعث ایجاد تنگی کانال نخاع در افراد جوان­تر می­شود، اما لازم است علل دیگر نیز ملاحظه و بررسی شود. این موارد شامل تروما، ناهنجاری مادرزادی ستون فقرات مانند اسکولیوز و بیماری­های ژنتیکی است که بر رشد استخوان و ماهیچه­ ها در بدن تأثیر می گذارد. تصویربرداری ستون فقرات می­تواند تمایز بین این علل را مشخص کند.

عوارض تنگی کانال نخاع

در موارد بسیار نادری تنگی کانال نخاعِ درمان نشده ممکن است پیشرفت کند و دائمی شود:

  • بی­حسی
  • ضعف
  • مشکلات تعادل
  • بی اختیاری
  • فلج و از کارافتادگی

تشخیص 

برای تشخیص تنگی کانال نخاع، پزشک ممکن است از شما در مورد نشانه­ ها و علائم سؤال کند، سابقه پزشکی شما را بررسی کرده و معاینه جسمی انجام دهد. ممکن است پزشک چندین آزمایش تصویربرداری را انجام دهد تا به شما در تشخیص علل نشانه­ ها کمک کند.

این آزمایشات و تست­های تصویربرداری ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • اشعه ایکس: اشعه ایکس بر روی کمر می­تواند تغییرات استخوانی را نشان دهد، مانند چرخش استخوان­هایی که ممکن است فضای داخل کانال نخاعی را باریک کنند. این روش عارضه بسیار کمی دارد.
  • ام آر آی: از یک مغناطیس قدرتمند و امواج رادیویی برای تولید تصاویر مقطعی از ستون فقرات شما استفاده می­کند. این آزمایش می­تواند آسیب دیسک­ها و رباط­ها و همچنین وجود تومورها را تشخیص دهد. مهمتر از همه اینها، این تست می­تواند نشان دهد که اعصاب نخاع تحت فشار قرار دارد.
  • سی تی اسکن: اگر نمی­توانید ام آر آی انجام دهید، پزشک سی تی اسکن را پیشنهاد می­کند. روشی که تصاویر پرتوی ایکس را از زوایای مختلفی تهیه می­کند تا تصاویر دقیق و مقطعی از بدن به دست آید. سی تی اسکن پس از تزریق ماده کنتراست انجام می­شود. این رنگ طناب نخاعی و عصب­ها را ترسیم می­کند و می­تواند فتق دیسک، مهمیزاستخوانی و تومورها را مشخص کند.
تشخیص تنگی کانال نخاع
تشخیص تنگی کانال نخاع

درمان­های تنگی کانال نخاعی

درمان تنگی کانال نخاع به محل تنگی و شدت علائم و نشانه­ها بستگی دارد. با پزشک خود در مورد درمانی که برای وضعیت شما مناسب است مشورت کنید. اگر علائم شما خفیف است و یا علائمی را احساس نمی­کنید، ممکن است پزشک با جلسات معاینه­ای منظم، وضعیت تنگی کانال نخاع را کنترل کند. او ممکن است نکاتی پیرامون خود مراقبتی ارائه دهد که می توانید در خانه انجام دهید. اگر این موارد کمکی نکنند، ممکن است  پزشک معالج داروها یا فیزیوتراپی را توصیه کند. در صورت عدم اثرگذاری این روش­ها ممکن است جراحی یک گزینه مناسب باشد.

  1. داروهای مؤثر برای تنگی کانال نخاع

ممکن است پزشک داروهای زیر را تجویز کند:

  • مسکن­ ها: داروهای ضد درد مانند ایبوپروفن، ناپروکسن و استامینوفن ممکن است به طور موقت برای کاهش ناراحتی و درد ناشی از تنگی کانال نخاع استفاده شوند. این داروها معمولاً فقط برای مدت کوتاهی توصیه می­شوند، زیرا شواهدی اندک در مورد سودمندی مصرف طولانی مدتشان وجود دارد.
  • داروهای ضد افسردگی: دوزهای شبانه داروهای ضد افسردگی سه حلقه­ای، مانند آمیتریپتیلین، می­توانند به کاهش درد مزمن ناشی از تنگی کانال نخاع کمک کنند.
  • داروهای ضد تشنج: برخی داروهای ضد تشنج مانند گاباپنتین (نورونتین) و پرگابالین برای کاهش درد ناشی از عصب­های آسیب دیده استفاده می­شوند.
  • اپیوئیدها:داروهایی که حاوی داروهای وابسته به کدئین هستند مانند اکسیکودون(اکسیکنتین، روکسیکودون) و هیدروکودون (نورکو، ویکودین) ممکن است برای تسکین درد تنگی کانال نخاع در کوتاه مدت مفید باشند. مرفین نیز ممکن است با احتیاط برای درمان طولانی مدت در نظر گرفته شود. اما ریسک عوارض جانبی جدی از جمله ایجاد عادت را به همراه دارند.
داروهای مؤثر بر درمان تنگی کانال نخاع
داروهای مؤثر بر درمان تنگی کانال نخاع

 

  1. فیزیوتراپی

برای افرادی که دچار تنگی کانال نخاع هستند، درمان فیزیوتراپی در تلاش برای کاهش درد، کمتر استفاده می­شود. چرا که ممکن است منجر به ضعف عضلات منجر شود و درد بیشتر ایجاد کند. یک فیزیوتراپیست می­تواند تمریناتی را به شما آموزش دهد که ممکن است به شما کمک کند:

  • قدرت و استقامت خود را بسازید
  • انعطاف­پذیری و پایداری ستون فقرات را حفظ کنید
  • تعادل خود را بهبود بخشید
فیزیوتراپی تنگی کانال
فیزیوتراپی تنگی کانال
  1. تزریق استروئید

ریشه های عصبی ممکن است در نقاطی که تحت فشار هستند تحریک و متورم شود. تزریق داروی استروئیدی (کورتیکواستروئید) به فضای اطراف تحریک، باعث رفع تنگی کانال نخاع نمی­شود اما می­تواند به کاهش التهاب و تسکین بخشی از درد کمک کند.

تزریق استروئید برای همه بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاع اثرگذاری مطلوبی ندارد. به علاوه تزریق مکرر استروئید می­تواند استخوان­های اطراف و بافت همبند را تضعیف کند، بنابراین فقط می­توانید چندین بار در سال این تزریق­ها را دریافت کنید.

  1. روش رفع فشار

در این روش از ابزارهای سوزنی مانند برای خارج کردن بخشی از رباط ضخیم شده در قسمت پشت ستون فقرات استفاده می­شود تا فضای کانال نخاعی افزایش یابد و ضعف ریشه عصبی از بین برود. فقط بیماران مبتلا به تنگی ستون فقرات کمری و رباط ضخیم واجد شرایط برای این نوع رفع فشار هستند.

این روش به روش رفع فشار کمر با هدایت تصویر از راه پوست (PILD) نامیده­ می­شود. همچنین به این روش،   رفع فشار کم تهاجمی کمری (MILD) گفته می­شود ، اما برای جلوگیری از تداخل با روش­های جراحی با حداقل تهاجم، پزشکان اصطلاح PILD را تصویب کرده­اند.

از آنجا که روش PILD بدون بیهوشی عمومی انجام می­شود ، ممکن است گزینه­ای مطلوب و مناسب برای برخی از افراد با ریسک­های بالای جراحی به دلیل سایر مشکلات پزشکی باشد.

  1. اوزون تراپی

یکی از درمان های نوین تنگی کانال نخاع کمری اوزون تراپی میباشد. تزریق اوزون در بسیاری از مواقع باعث بازتر شدن کانال نخاع و کاهش علائم و دردهای منتشر شده در پاها میگردد. کمتر شدن ورم و گرفتگی پا از مزایای اوزون درمانی تنگی کانال نخاعی میباشد.

  1. عمل جراحي

اگر سایر روش­های درمانی برای رفع تنگی کانال نخاع به شما کمک نکرده­اند یا اگر به دلیل علائم بیماری ناتوان شده­اید ممکن است روش جراحی مطرح شود. اهداف جراحی شامل کاهش فشار بر نخاع یا ریشه های عصبی، با ایجاد فضای بیشتر در کانال نخاعی است. جراحی برای کاهش فشار در ناحیه تنگی کانال،  قطعی­ترین روش برای رفع علائم تنگی کانال نخاع است.

تحقیقات نشان می­دهد که جراحی­های ستون فقرات در صورت انجام توسط جراحان باتجربه دارای کمترین عوارض جانبی است. بنابراین از پرسش درباره سوابق و تجربیات جراح خود در حیطه جراحی تنگی کانال نخاع دریغ نکنید. اگر مردد هستید، سابقه پزشکان دیگر را بررسی کنید.

نمونه­هایی از روش­های جراحی برای درمان تنگی کانال نخاع عبارتند از:

  • لامینکتومی: این روش قسمت پشت مهره (لامینا) آسیب دیده را از بین می­برد. لامینکتومی بعضاً عمل جراحی رفع فشار نامیده می­شود؛ زیرا با ایجاد فضای بیشتر در اطراف عصب­ها، فشار وارده بر آنها را کاهش می­دهد. در برخی موارد، این مهره ممکن است نیاز به اتصال مهره­های مجاور با مهره­ای فلزی و پیوند استخوان (فیوژن ستون فقرات) برای حفظ استحکام ستون فقرات داشته باشد.
  • لامینوتومی: این روش تنها بخشی از لایه را از بین می­برد، به طور معمول یک سوراخ را به اندازه کافی برای تسکین فشار در یک نقطه خاص بزرگ می­کند.
  • لامینوپلاستی: این روش فقط روی مهره­های گردن (ستون فقرات گردنی) انجام می­شود و با ایجاد لولا بر روی لایه، فضای داخل کانال ستون فقرات را باز می­کند. سخت افزار فلزی تعبیه شده، فشار موجود در بخش باز شده ستون فقرات را برطرف می­کند.
  • جراحی کم تهاجمی: در این روش، برای جراحی تنگی کانال نخاع ، استخوان یا لایه را به روشی حذف می­کنند که باعث کاهش آسیب به بافت سالم مجاورمی شود. این امر باعث می­شود که نیاز به انجام فیوژن (جوش­دادن مهره­ها) کمتر باشد.

در حالی که فیوژن­ها روش مفیدی برای تثبیت ستون فقرات و کاهش درد هستند، با اجتناب از انجام فیوژن می­توانید خطرات احتمالی مانند درد بعد از جراحی و التهاب و بیماری را در بخش­های مجاور  ستون فقرات کاهش دهید. علاوه بر کاهش نیاز به فیوژن ستون فقرات، نشان داده شده است که یک روش جراحی کم تهاجم منجر به بهبودی در زمان کوتاهتر خواهد شد.

در بیشتر موارد، این اقدامات با ایجاد فضا به کاهش علائم تنگی کانال نخاع کمک می­کند. اما در برخی از افراد، علائم بیماری پس از جراحی مانند سابق باقی است و یا بعد از عمل بدتر می­شود. سایر خطرات جراحی شامل عفونت، پارگی در غشای پوشاننده طناب نخاعی، لخته شدن خون در ورید پا و زوال عصبی است.

عمل جراحی تنگی کانال نخاعی
عمل جراحی تنگی کانال نخاعی
  1. درمان های بالقوه آینده

تحقیقات بالینی برای آزمایش استفاده از سلول­های بنیادی برای درمان علل تحریک کننده ستون فقرات و تنگی کانال نخاع در حال انجام است، رویکردی که بعضاً به عنوان طب احیا کننده خوانده می­شود. آزمایشات پزشکی ژنومی نیز انجام می­شود که می­تواند منجر به ژن درمانی نوین برای درمان تنگی کانال نخاع شود.

  1. پزشکی جایگزین یا مکمل

داروهای یکپارچه و روش­های درمانی جایگزین می­تواند به همراه درمان­های معمولی برای کمک به مقابله با درد ناشی از تنگی کانال نخاع استفاده شود. این درمان­ها عبارتند از:

  • ماساژ درمانی
  • درمان کایروپراکتیک (روشی سنتی برای تشخیص و درمان اختلالات ستون فقرات به وسیله ماساژ با حرکات دست)
  • طب سوزنی

اگر به این گزینه­های درمانی برای رفع تنگی کانال نخاع علاقه دارید با پزشک خود صحبت کنید.

درمان­های جایگزین برای رفع تنگی کانال نخاعی
درمان­های جایگزین برای رفع تنگی کانال نخاعی

سبک زندگی و درمان­های خانگی تنگی کانال نخاعی

برای نظارت بر وضعیت بیماری، نیاز به معاینات مکرر و پیگیری توسط پزشک معالج خواهید داشت. پزشک ممکن است پیشنهاد کند که چندین درمان خانگی را در سبک زندگی خود قرار دهید. این موارد عبارتند از:

  • مصرف داروهای تسکین دهنده درد: داروهای بدون نسخه مانند آسپرین، ایبوپروفن (Advil ، Motrin IB و سایر داروها)، ناپروکسن (Aleve و سایر داروها) و استامینوفن (تیلنول و داروهای مشابه) می­توانند به کاهش درد و التهاب به درمان تنگی کانال نخاع کمک کنند.
  • استفاده از کیسه ­های گرم یا سرد: بسیاری از علائم تنگی کانال نخاع گردنی با اعمال کمپرس گرما یا یخ بر گردن تسکین می­یابد.
  • حفظ وزن سالم: در تلاش باشید تا وزن سالم خود را حفظ کنید. اگر دچار اضافه وزن یا چاقی هستید، پزشک ممکن است توصیه کند که وزن خود را کاهش دهید. کاهش وزن اضافی می­تواند با برداشتن برخی از فشارها از پشت، به خصوص قسمت مهره­های کمری ستون فقرات، درد را کاهش دهد.
  • ورزش کردن: تمرینات خم شدن، کششی و تقویتی احتمالاً به باز شدن ستون فقرات و درمان تنگی کانال نخاع کمک کند. با یک فیزیوتراپیست یا پزشک خود در مورد انجام ورزش­های بی­خطر و ایمن در خانه صحبت کنید. یرای مشاهده این تمرینات میتوانید مقاله ورزش برای تنگی نخاعی را مشاهده کنید.
  • استفاده از عصا یا واکر: این دستگاه­های کمک کننده علاوه بر تأمین ثبات، به شما اجازه می­دهند هنگام راه رفتن خم شوید و به این ترتیب در تسکین درد مؤثر هستند.
کاهش وزن و بهبود سبک زندگی در درمان خانگی تنگی کانال نخاع
کاهش وزن و بهبود سبک زندگی در درمان خانگی تنگی کانال نخاع

آماده شدن برای ویزیت

اگر پزشک عمومی به این تشخیص برسد که تنگی کانال نخاع دارید، ممکن است شما را به پزشک متخصص در زمینه اختلالات سیستم عصبی (متخصص مغز و اعصاب) ارجاع دهد. بسته به شدت علائم بیماری در شما، ممکن است نیاز به ویزیت یک فوق تخصص درد در کلینیک درد یا جراح ستون فقرات نیز داشته باشید.

کارهایی که می توانید انجام دهید

قبل از ویزیت، ممکن است بخواهید لیستی از پاسخ سؤالات زیر را تهیه کنید:

  1. چه زمانی متوجه این مشکل شدید؟
  2. آیا با گذشت زمان علائم بدتر شده است؟
  3. آیا والدین یا خواهر و برادران شما تا به حال علائم مشابهی داشته­اند؟
  4. آیا مشکلات پزشکی دیگری دارید؟
  5. به طور مرتب چه داروها یا مکمل­هایی مصرف می­کنید؟
  6. چه جراحی یا تزریقاتی مرتبط با ستون فقرات انجام داده­اید؟

چه انتظاری از پزشک دارید؟

پزشک ممکن است برخی از سؤالات زیر را بپرسد:

  1. احساس درد داری؟ در کجای بدن؟
  2. آیا هر موقعیتی درد را کاهش می­دهد یا آن را تشدید می­کند؟
  3. آیا احساس ضعف، بی­حسی یا سوزن سوزن شدن دارید؟
  4. آیا اخیراً احساس ناهنجاری عضلانی می­کنید؟
  5. آیا در کنترل روده یا مثانه مشکل دارید؟
  6. قبلاً برای رفع این مشکلات چه درمانی را امتحان کرده­اید؟
اشتراک گذاری مطلب: