درد سمت چپ گردن و شانه: علل، علائم خطر و روش های درمان

درد گردن و شانه در سمت چپ اغلب ریشه در مشکلاتی نسبتاً ساده مانند کشیدگی عضلانی دارد. در موارد استثنایی، این درد می تواند هشداری از سوی قلب باشد. بسیاری از این حالت ها با داروهای بدون نسخه قابل کنترل اند، هرچند برخی از آن ها بدون ارزیابی پزشکی قابل درمان نخواهند بود.

شناخت منشأ دردتان ساده تر از آن چیزی است که تصور می کنید. دردهای این ناحیه طیف گسترده ای از علل را در بر می گیرند؛ از کشیدگی های خفیف عضلانی گرفته تا، در موارد بسیار نادر، وضعیت های اورژانسی. درک این تفاوت ها به شما کمک می کند بهترین تصمیم درمانی را بگیرید و بی مورد نگران نشوید.

کشیدگی عضلانی

کشیدگی یکی از پرتکرارترین دلایل بروز درد در این ناحیه است. چندین عضله از جمله ذوزنقه ای فوقانی و استرنوکلیدوماستوئید (جناغی-چنبری-پستانی) به صورت مستمر میان گردن و شانه کشیده شده اند. آسیب می تواند پس از یک حادثه ناگهانی مثل زمین خوردن رخ دهد، یا با حرکات تکراری گردن و شانه در طول زمان شکل بگیرد. ساعت های طولانی پشت رایانه هم به تدریج تنش عضلانی را افزایش می دهد و کشیدگی های خفیف پدید می آورد.

درد ناشی از این وضعیت با حرکت تشدید می شود و با استراحت فروکش می کند. آنچه بیماران اغلب از آن غافل اند این است که سردرد، سفتی گردن یا بی حسی و گزگز در بازو هم می توانند از همین منشأ باشند.

برجستگی (بیرون زدگی) دیسک گردن

مهره های ستون فقرات گردنی توسط دیسک های نرم و انعطاف پذیری از هم جدا می شوند که نقش ضربه گیر را ایفا می کنند. گاهی هسته ژلاتینی درون این دیسک ها به بیرون رانده می شود و با اعصاب نخاعی مجاور تماس پیدا می کند؛ اعصابی که حس و قدرت را در بالاتنه تنظیم می کنند. از این رو، بیرون زدگی دیسک می تواند طیفی از علائم را در گردن و شانه ایجاد کند.

درد معمولاً ماهیتی تیرکشنده و برق آسا دارد. گزگز، بی حسی یا احساس ضعف در شانه، بازو یا دست، به علاوه دردی در ناحیه تیغه شانه (کتف)، از نشانه های همراه شایع محسوب می شوند.

تنگی کانال نخاعی گردن

این وضعیت زمانی پدید می آید که کانال نخاعی در ناحیه گردن باریک تر شده و بر اعصاب مجاور فشار وارد می کند. مشابه بیرون زدگی دیسک، این فشردگی عصب را تحریک می کند و دردهای تیرکشنده ای در گردن، شانه، بازو و دست ایجاد می نماید. بی حسی، گزگز یا احساس ضعف در این نواحی هم از پیامدهای محتمل آن است. اگرچه هر فردی ممکن است به این عارضه دچار شود، اما در سنین بالاتر شیوع بیشتری دارد.

مطلب مرتبط: تنگی کانال نخاعی چیست؟ علل، علائم و روش های درمانی

سندرم خروجی قفسه سینه

خروجی قفسه سینه فضایی در پایه گردن است که شریان ساب کلاوین (زیرترقوه ای)، ورید ساب کلاوین و دسته عصبی شبکه بازویی از آن می گذرند. سندرم خروجی قفسه سینه (TOS) هنگامی بروز می کند که یک یا چند تا از این ساختارها تحت فشار قرار گیرند.

علل TOS متنوع است: آسیب تروماتیک، استفاده مکرر و مداوم از گردن یا بازو، یا آناتومی غیرمعمول مثل وجود یک دنده اضافی. افراد مبتلا معمولاً درد یک طرفه گردن و شانه را تجربه می کنند و نشانه های دیگری چون درد قفسه سینه، سردرد در نزدیکی شقیقه ها و گزگز یا بی حسی انگشتان نیز ممکن است دیده شود. چنانچه ورید یا شریان ساب کلاوین درگیر شده باشد، تغییرات رنگی در بازو یا دست هم قابل مشاهده خواهد بود.

ویپلش (آسیب شلاقی گردن)

آسیب شلاقی اغلب پیامد تصادف رانندگی یا برخوردهای ورزشی شدید است. این حادثه زمانی رخ می دهد که گردن با سرعت به جلو و سپس به عقب پرتاب شود. عضلات، اعصاب و رباط های این ناحیه در اثر این حرکت ناگهانی تحریک می شوند و درد یک طرفه در گردن و شانه نمود پیدا می کند. سردرد، سفتی گردن، درد و اسپاسم عضلانی در شانه و بازوها از علائم همراه معمول این آسیب هستند.

حمله قلبی

این بخش را جدی تر بخوانید. چون قلب در سمت چپ قفسه سینه جای دارد، دردی که به بازوی چپ و گردن تیر می کشد می تواند نشانه ای از حمله قلبی باشد. علائم هشداردهنده دیگر شامل احساس فشردگی یا گرفتگی در قفسه سینه، تنگی نفس، سبکی سر، تهوع، استفراغ، درد فک یا کمر است. گاهی این علائم به آرامی شروع می شوند، گاهی هم به یکباره و با شدت بروز می کنند. اگر به حمله قلبی مشکوک هستید، بی درنگ با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید.

سرطان ریه

در موارد استثنایی، برخی انواع سرطان ریه می توانند درد در سمت چپ گردن و شانه ایجاد کنند. نوع نادری به نام تومور پانکوست از همان مراحل ابتدایی با درد شدید شانه همراه است. علائم مذکور در این وضعیت طیف گسترده ای دارند: درد گردن، دنده، تیغه شانه (کتف) و دیواره قفسه سینه؛ تورم در قسمت بالایی بازو؛ سفتی قفسه سینه؛ گزگز و ضعف دست؛ خستگی؛ افتادگی پلک ها؛ و کاهش وزن بی دلیل. تومورهای پانکوست بیشتر در افراد سیگاری یا کسانی که در معرض دود دست دوم بوده اند دیده می شوند.

شکستگی گردن

در پی یک ضربه شدید یا چرخش ناگهانی خشن، در موارد بسیار نادر، امکان شکستگی یکی از مهره های گردنی وجود دارد. این وضعیت می تواند به عضلات، رباط ها، اعصاب اطراف و حتی نخاع آسیب جدی وارد کند. پیامدها صرفاً درد شدید گردن و شانه نیست؛ تغییر حس در بازو، ضعف یا فلج، اختلال تنفسی و در شدیدترین حالت مرگ نیز از عوارض احتمالی هستند. شکستگی مهره های گردنی یک اورژانس پزشکی است و باید فوری درمان شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر درد گردن و شانه چپ شما با وجود مراقبت های خانگی بهتر نشد یا تشدید یافت، با پزشک تماس بگیرید. همین طور اگر اخیراً دچار تروما یا آسیب فیزیکی شده اید، ارزیابی پزشکی ضروری است. برای درد ناگهانی شانه چپ، به ویژه در صورت همراهی با علائم زیر، بلافاصله اورژانس را در نظر بگیرید:

• درد قفسه سینه
• بی حسی، گزگز یا ضعف
• مشکل در تنفس یا احساس تنگی نفس
• سردرد یا سرگیجه
• عرق سرد
• احساس سبکی سر

نحوه درمان درد سمت چپ گردن و شانه

درمان این درد کاملاً به علت زمینه ای آن بستگی دارد. کشیدگی عضلانی معمولاً با استراحت، کمپرس یخ و کشش های ملایم پاسخ می دهد، در حالی که وضعیت های جدی تری مثل حمله قلبی نیاز به مداخله فوری پزشکی دارند.

درمان های خانگی

برای کشیدگی های گردن، فتق دیسک و تنگی کانال، اقدامات زیر توصیه می شود:

• مصرف مسکن های بدون نسخه مثل تایلنول (استامینوفن) یا داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) از قبیل ادویل/موترین (ایبوپروفن) یا آلیو (ناپروکسن)
• کمپرس یخ روی ناحیه دردناک، ۱۵ تا ۳۰ دقیقه، چند بار در روز
• کمپرس گرم و مرطوب روی ناحیه دردناک، حداکثر ۲۰ دقیقه در هر نوبت
• استفاده کوتاه مدت از گردن بند نرم گردنی برای کاهش فشار روی ساختارهای آسیب دیده
• کشش های ملایم گردن و شانه برای شل شدن عضلات

مداخلات پزشکی

چنانچه با اقدامات خانگی بهبود حاصل نشد، پزشک ممکن است گزینه های زیر را توصیه کند:

• فیزیوتراپی: برای کشیدگی ها، تنگی کانال، فتق دیسک، آسیب شلاقی و TOS مفید است؛ روش های رایج شامل ماساژ، تقویت، کشش و تکنیک های تسکین درد است.
• تزریق کورتیکواستروئید: گاهی برای کاهش التهاب ناشی از تنگی کانال، فتق دیسک و سندرم خروجی قفسه سینه به کار می رود.
• طب سوزنی: هرچند شواهد در این زمینه هنوز قطعی نیست، اما برخی بیماران مبتلا به تنگی کانال از آن بهره مند شده اند.
• داروها: شیمی درمانی و داروهای ضدسرطان در درمان سرطان ریه کاربرد دارند. داروهایی که انسداد شریانی را برطرف می کنند نیز ممکن است در حمله قلبی به صورت اورژانسی تجویز شوند.
• جراحی: جراحی ستون فقرات برای تثبیت مهره ها پس از شکستگی گردنی اغلب اجتناب ناپذیر است. لامینکتومی یا دیسکتومی هم می توانند به عنوان آخرین گزینه در موارد تنگی کانال یا بیرون زدگی دیسک مطرح شوند.
• پروسیجرهای قلبی: در صورت بروز حمله قلبی، آنژیوپلاستی، بای پس عروق کرونر یا استنت گذاری معمولاً لازم می شود. در TOS مقاوم به درمان محافظه کارانه هم گاهی اقداماتی برای رفع فشار از ساختارهای این ناحیه انجام می گیرد.

مطلب مرتبط: تزریقات درمانی برای دیسک گردن و گردن درد مزمن

پیشگیری از درد گردن و شانه چپ

صادقانه باید گفت که از تمام علل زمینه ای این درد نمی توان پیشگیری کرد. اما اگر استرس، تنش، وضعیت بدنی نامناسب یا کشیدگی عضلانی عامل دردتان است، این راهکارها می توانند مفید باشند:

• مدیریت استرس: تمرینات تنفسی، مدیتیشن، یوگا، نوشتن روزانه یا هر فعالیت آرام بخش دیگری را به برنامه روزمره تان اضافه کنید. کنترل استرس به طور غیرمستقیم از تنش عضلانی، اختلال خواب و وضعیت بدنی نامناسب پیشگیری می کند.
• اصلاح وضعیت خواب: خوابیدن به پهلو یا پشت بهترین حالت برای گردن و شانه است. انتخاب بالش و تشک مناسب که ستون فقرات را در راستای درست نگه دارد، اهمیت زیادی دارد.
• استراحت های منظم هنگام کار: کسانی که ساعت های طولانی می نشینند یا با رایانه کار می کنند در معرض تنش و کشیدگی عضلانی قرار دارند. استراحت های کوتاه و مکرر برای کشش عضلات را فراموش نکنید و به صورت دوره ای وضعیت گردن و شانه تان را چک کنید.
• حفظ وضعیت صحیح: از یک صندلی ارگونومیک با پشتیبانی مناسب از کمر استفاده کنید و صفحه نمایش رایانه را هم سطح چشمانتان قرار دهید. تلفن همراه را نیز به جای خم شدن به پایین، تا سطح چشم بالا بیاورید. هنگام ایستادن وزن بدن را به طور متقارن روی هر دو پا توزیع کنید.
• فعالیت بدنی منظم: تمرینات قدرتی با تأکید بر عضلات مرکزی (Core) از وضعیت بدنی صحیح حمایت می کنند و به هم راستایی گردن و ستون فقرات کمک می کنند. عضلات مرکزی قوی همچنین توزیع وزن را متعادل تر کرده و از ایجاد تنش یک طرفه پیشگیری می نمایند.